Veli-Öğretmen Görüşmesinden En İyi Şekilde Yararlanmak

On beş dakikalık bir veli-öğretmen görüşmesi, bir dönemin yönünü değiştirebilir. Görüşmeye nasıl hazırlanılır, hangi sorular sorulur, zor konular nasıl konuşulur ve sonrasında ne yapılır?

Veli-öğretmen görüşmesi çoğu zaman kısa sürer: bir masa, iki sandalye, on beş dakika. Ama bu kısa süre, çocuğunuzun okuldaki hayatını en yakından gören kişiyle aynı resme bakmanın en iyi fırsatıdır. İyi geçen bir görüşmeden sonra hem siz hem öğretmen çocuğu biraz daha iyi tanırsınız. Bu yazıda görüşmeye nasıl hazırlanacağınızı, neler sorabileceğinizi, zor konuların nasıl konuşulabileceğini ve sonrasında evde neler yapabileceğinizi anlatıyoruz.

Görüşmenin asıl amacı: aynı çocuğu iki farklı yerden görmek

Siz çocuğunuzu evde, akşam yemeğinde, tatilde, yorgunken ve neşeliyken görürsünüz. Öğretmen ise onu yirmi kişilik bir sınıfta, arkadaşlarının arasında, bir problemle uğraşırken ya da sırasını beklerken görür. İki gözlem de doğrudur ama ikisi de eksiktir. Evde sessiz olan bir çocuk sınıfta grubun sözcüsü olabilir; evde her şeyi anlatan bir çocuk derste söz almaktan çekinebilir.

Görüşmenin amacı not kâğıdını tartışmak değil, bu iki resmi yan yana koymaktır. Notlar ve sınav sonuçları zaten size ulaşır. Görüşmede konuşulması gereken, notların arkasındaki hikâyedir: çocuk neyi seviyor, nerede zorlanıyor, kimlerle vakit geçiriyor, bir hata yaptığında nasıl tepki veriyor.

Görüşmeden önce: on dakikalık bir hazırlık yeter

Uzun bir hazırlık gerekmez. Görüşmeden bir iki gün önce ayıracağınız on dakika, sürenin verimli geçmesini sağlar.

1. Çocuğunuza sorun

Görüşmeden önce çocuğunuzla kısa bir sohbet edin. Yargılamadan, merakla sorun:

• “Öğretmeninle görüşeceğim. Sence en çok neyi iyi yapıyorsun?”
• “Okulda seni zorlayan bir şey var mı?”
• “Öğretmenine söylemek istediğin ama söyleyemediğin bir şey var mı?”
• “Ondan neyi sormamı istersin?”

Bu sorular hem size bakış açısı kazandırır hem de çocuğa “Benim hakkımda konuşulacak ama ben de bu konuşmanın parçasıyım” mesajı verir. Görüşmenin arkasından gizlice yapılan bir şey olmadığını bilmek, özellikle büyük çocuklarda güveni korur.

2. Gözlemlerinizi not edin

Son haftalarda evde fark ettiğiniz şeyleri birkaç maddeyle yazın: ödev yaparken nasıl davranıyor, hangi derslerden söz ediyor, uykusu ve iştahı nasıl, okula giderken hevesli mi isteksiz mi? Bu notlar, öğretmenin sınıfta gördükleriyle karşılaştırmanız için çok değerlidir.

3. En önemli iki üç konuyu seçin

On beş dakikada her şey konuşulamaz. Aklınızdaki konuları sıralayın ve en önemli iki ya da üç tanesini seçin. Geri kalanını sonraki bir görüşmeye ya da yazılı iletişime bırakabilirsiniz.

4. Evdeki değişiklikleri paylaşmayı düşünün

Taşınma, yeni bir kardeş, bir kayıp, ebeveynlerden birinin uzun süreli yolculuğu, bir sağlık sorunu… Çocuğun okul hayatını etkileyebilecek bu tür değişiklikleri öğretmenin bilmesi, sınıfta gördüğü davranışları doğru anlamasına yardımcı olur. Ne kadarını paylaşacağınız sizin kararınızdır; ayrıntı vermeden “Bu dönem evde bir değişiklik yaşıyoruz” demek bile yeterli olabilir.

Görüşmede sorulabilecek sorular

Aşağıdaki soruların hepsini sormanız gerekmez. Çocuğunuzun yaşına ve o dönemki ihtiyacına göre birkaçını seçin.

Öğrenme üzerine

• Çocuğum hangi konularda kendini rahat hissediyor, nerede zorlanıyor?
• Zorlandığında ne yapıyor: soru soruyor mu, vazgeçiyor mu, yardım istiyor mu?
• Derse katılımı nasıl? Söz alıyor mu, grup çalışmalarında nasıl bir rol üstleniyor?
• Bu dönem sınıfta hangi beceriler üzerinde çalışılıyor? Evde nasıl destek olabilirim?

Arkadaşlık ve sınıf içi hayat üzerine

• Teneffüslerde kimlerle vakit geçiriyor? Bir arkadaş grubunun parçası mı?
• Bir anlaşmazlık yaşadığında nasıl çözmeye çalışıyor?
• Sınıfta kendini güvende ve ait hissediyor mu?

Alışkanlıklar ve sorumluluk üzerine

• Ödevlerini düzenli getiriyor mu? Eksikler varsa bunun bir örüntüsü var mı?
• Dikkatini toplamakta, yönergeleri takip etmekte zorlanıyor mu?
• Sorumluluk aldığı, kendini gösterdiği bir an anlatabilir misiniz?

Birlikte yapılacaklar üzerine

• Önümüzdeki haftalarda evde neye odaklanmamızı önerirsiniz?
• Size en kolay nasıl ulaşabilirim, ne sıklıkla haberleşelim?
• Bir sonraki görüşmede neyi birlikte değerlendirelim?

Dinlemek, en az sormak kadar önemli

Görüşmede söz çoğunlukla öğretmende olur ve bu iyi bir şeydir. Dinlerken birkaç küçük alışkanlık işinizi kolaylaştırır:

• Not alın. Görüşmeden sonra ayrıntılar çabuk unutulur. Telefonunuza ya da bir kâğıda üç beş madde yazmanız yeterlidir.
• Örnek isteyin. “Derste dağınık” gibi genel bir ifade duyduğunuzda “Bunu en çok hangi durumlarda görüyorsunuz?” diye sorun. Somut örnek, evde ne yapacağınızı netleştirir.
• Güçlü yanları da duyun. Endişeli bir veli olarak yalnız sorunlara odaklanmak kolaydır. Öğretmen olumlu bir şey anlattığında üzerinde durun; çocuğunuza aktaracağınız en değerli şeylerden biri olabilir.
• Hemen savunmaya geçmeyin. Duymak istemediğiniz bir gözlem gelirse önce anlamaya çalışın. “Bunu evde de görüyoruz” ya da “Evde farklı davranıyor, sizce neden olabilir?” demek, konuşmayı açık tutar.

Zor konular nasıl konuşulur?

Bazen görüşmeye bir endişeyle gidersiniz: notlarda düşüş, bir arkadaşlık sorunu, bir öğretmenle yaşanan anlaşmazlık ya da çocuğunuzun okula gitmek istememesi. Bazen de beklemediğiniz bir şeyi öğretmenden duyarsınız. İki durumda da işe yarayan birkaç ilke var.

Kişiyi değil durumu konuşun

“Siz çocuğuma haksızlık ediyorsunuz” cümlesi konuşmayı kapatır. “Çocuğum son haftalarda bu dersten çekiniyor, sınıfta neler oluyor, birlikte anlamak istiyorum” cümlesi ise açar. Aynı endişeyi iki farklı biçimde söylemek, sonucu tamamen değiştirebilir.

Çocuğun anlattığı da bir bakış açısıdır

Çocuğunuzun eve getirdiği hikâye önemlidir ve ciddiye alınmalıdır. Ama o hikâye, olayın tamamı olmayabilir. Çocuklar yaşadıklarını kendi duygularının süzgecinden anlatır. Bu, yalan söyledikleri anlamına gelmez; yalnızca resmin bir parçasını gördüklerini hatırlatır. Öğretmenin gözlemini dinledikten sonra iki anlatımı birleştirmek, çoğu zaman en doğru sonuca götürür.

Ortak bir sonraki adımda buluşun

Zor bir konuşmanın sonunda herkesin bildiği somut bir adım olmalıdır: “İki hafta boyunca ödev defterini her akşam birlikte kontrol edelim, sonra tekrar konuşalım” gibi. Belirsiz bir “Takip edelim” yerine tarih ve sorumlu belli olduğunda, konu gerçekten takip edilir.

Çocuğu görüşmeye katmak

Özellikle ortaokul ve lise çağında, bazı görüşmelere çocuğun da katılması çok faydalı olabilir. Kendi öğrenmesi hakkında konuşulan bir masada oturmak, gence sorumluluk ve söz hakkı verir. Hedefleri birlikte belirlemek, onları tek başına üstlenmekten çok daha kolaydır.

Çocuğun katıldığı bir görüşmede birkaç şeye dikkat etmek gerekir:

• Konuşmayı onun güçlü yanlarıyla başlatın.
• Ona söz verin: “Sen bu dönemi nasıl değerlendiriyorsun?”
• Hassas ya da utandırıcı olabilecek konuları onun yanında açmak yerine ayrıca konuşun.
• Görüşmeyi onun da söz verdiği bir hedefle bitirin.

Küçük yaştaki çocuklar için ise görüşmeye katılmak yerine, sonrasında olumlu bir özet duymak yeterlidir.

Görüşmeden sonra: asıl iş evde başlar

Görüşmenin değeri, sonrasında ne yapıldığıyla ölçülür.

Aynı gün çocuğunuzla konuşun

Çocuklar, öğretmenlerinin onlar hakkında ne söylediğini çok merak eder. Konuşmaya mutlaka olumlu bir şeyle başlayın: “Öğretmenin, grup çalışmalarında arkadaşlarına çok yardım ettiğini söyledi.” Ardından üzerinde çalışılacak konuyu bir suçlama olarak değil, bir hedef olarak paylaşın: “Bu dönem birlikte okuma alışkanlığına odaklanalım, öğretmenin de buna destek olacak.”

Planı küçük tutun

Görüşmede üç beş öneri çıkmış olabilir. Hepsine aynı anda başlamak yerine en önemli bir ya da ikisini seçin. Küçük ama sürdürülebilir bir değişiklik, büyük ama iki haftada unutulan bir plandan daha etkilidir.

Kısa bir teşekkür yazın

Görüşmeden sonra öğretmene gönderilecek iki satırlık bir teşekkür ve “Konuştuğumuz konuda evde şunu başlattık” notu, iletişimi sıcak tutar. Öğretmen de sizden gelen geri bildirimle sınıftaki gözlemini sürdürür.

Takip tarihini unutmayın

Belirlediğiniz süre dolduğunda kısa bir mesaj ya da yeni bir görüşmeyle ilerlemeyi birlikte değerlendirin. İşe yarayan şeyi sürdürün, yaramayanı değiştirin.

Görüşme yalnız sorun olduğunda yapılmaz

Birçok veli öğretmenle yalnız bir sorun çıktığında görüşür. Oysa her şey yolundayken yapılan kısa görüşmeler de çok kıymetlidir. Öğretmenle aranızda kurulan güven, zor bir dönemde konuşmayı çok kolaylaştırır. Ayrıca iyi giden şeyleri bilmek, çocuğunuzu doğru yerden takdir etmenizi sağlar.

Dönem başında kısa bir tanışma, dönem ortasında bir ara değerlendirme ve dönem sonunda bir özet görüşmesi pek çok aile için iyi bir ritimdir. Okulunuzun takvimindeki veli toplantılarını ve görüşme günlerini bu ritmin parçası olarak düşünebilirsiniz.

Sık yapılan küçük hatalar

• Görüşmeyi koridorda yapmaya çalışmak. Okul çıkışında aceleyle sorulan sorular, öğretmenin de sizin de dikkatinin dağınık olduğu anlara denk gelir. Önemli konular için randevu almak daha verimlidir.
• Çocuğu başka çocuklarla kıyaslamak. “Sınıftaki diğer çocuklar nasıl?” sorusu yerine “Çocuğum geçen döneme göre nasıl ilerliyor?” sorusu daha anlamlıdır.
• Yalnız notlara odaklanmak. Notlar sonuçtur; asıl konuşulması gereken o sonuca götüren alışkanlıklar ve duygulardır.
• Söylenenleri çocuğa olduğu gibi aktarmak. Öğretmenin size söylediği her ifadeyi kelimesi kelimesine aktarmak yerine, çocuğunuzun yaşına uygun ve cesaretlendirici bir dille özetleyin.
• Sonrasını planlamamak. Görüşme biter, gündelik hayat yeniden başlar. Bir takip adımı belirlenmediyse konu kolayca unutulur.